Hak Kimin? – Nefsin ve Devletin Sınırı

İnsan, sahip olma duygusuyla yaratılmıştır. Bu duygu, ölçü içinde kaldığında düzen kurar; fakat sınırı aştığında zulme dönüşür.

Bugün dünyada yaşanan çatışmaların görünen sebepleri çoktur: güvenlik, tarih, siyaset…

Fakat çoğu zaman asıl sebep daha derindedir: Tamah.

Bu tamah, iki yerde ortaya çıkar: Ferdin nefsinde ve devletin siyasetinde.

Bir insan düşünelim…

Kendisine ait olmayan bir mala göz diker.

Başkasının hakkını küçümser.

Güç bulduğunda ise artık sınır tanımaz.

Burada şu soru kaçınılmazdır: “İnsan, başkasının malını, canını ve onurunu ne hakla kendine ait görür?”

Bu sorunun gerçek bir cevabı yoktur.

Çünkü hak, güçten değil; adaletten doğar.

Nefis ise adaleti değil, üstün olmayı ister.

Aynı durum devletler için de geçerlidir.

Devletler, insanlardan oluşur.

Ve çoğu zaman fertteki nefis, devlet ölçeğinde büyür.

Daha fazla toprak…

Daha fazla kaynak…

Daha fazla güç…

Bu arzular meşrulaştırıldığında savaşlar başlar.

Ama değişmeyen soru yine karşımızdadır: “Bir devlet, başka bir milletin toprağını, canını, malını ve namusunu ne hakla kendine ait görür?”

Verilen cevaplar çoğu zaman aynıdır: Güç, güvenlik, tarih…

Oysa bunların hiçbiri hakikî bir meşruiyet oluşturmaz.

Çünkü hak; zorla alınan değil, meşru olandır.

Bir insanın canı, malı, onuru ve yaşam hakkı dokunulmazdır.

Bu dokunulmazlık, ne bir devletin kararıyla başlar, ne de onun gücüyle sona erer.

Burada asıl mesele şudur:

Ferdin nefsinde başlayan haksızlık, zamanla topluma yayılır… Ve sonunda devlet politikası hâline gelir.

Yani büyük zulümler, küçük haksızlıkların büyümüş hâlidir.

Bu yüzden mesele sadece savaşları durdurmak değildir.

Asıl mesele, insanın içindeki sınırı öğretmektir.

Bugün insanlık teknolojiyle ilerlemiş olabilir.

Ama hâlâ şu sorunun cevabı net değildir: “Güçlü olan haklı mıdır?”

Eğer bu soruya “evet” denirse, dünya bir ormana döner.

Ama “hayır” denirse, işte o zaman adalet başlar.

Gerçek sınır haritalarda değildir.

Gerçek sınır, insanın kalbindedir.

Nefis, sınırını bilmezse hiçbir anlaşma barışı getirmez.

Ama insan, başkasının hakkını kendi hakkı kadar kutsal görürse..

İşte o zaman savaşlar değil, insanlık kazanır.

Yazar Hakkında

Baki ÖNCEL