NİTELİK Mİ, NİCELİK Mİ?

İslam düşüncesinde başarının ölçüsü sayısal çokluk değil; samimiyet, liyakat ve adanmışlıkla şekillenen nitelik kavramıdır.

Kur'an-ı Kerim'de yer alan "Nice az topluluklar, Allah’ın izniyle sayıca çok olan topluluklara galip gelmiştir" (Bakara, 249) ayeti, bu anlayışın temel dayanağını oluşturur.

İslam tarihi, Hakkı söyleyen ve organize bir ruhla hareket eden küçük ama vasıflı grupların, devasa yapıları nasıl dönüştürdüğünün örnekleriyle doludur.

​Bu konuyu daha iyi kavramak için şu tarihi dönüm noktalarına bakabiliriz:

​Bedir Savaşı: İslam'ın varlık mücadelesinde 313 kişilik bir grubun, kendilerinden üç kat daha kalabalık ve teçhizatlı bir orduya karşı gösterdiği direniş, askeri gücün değil, iman kalitesinin ve disiplinin zaferidir.

​Daru’l Erkam: Mekke’nin en zorlu dönemlerinde bir evde toplanan bir avuç genç, burada aldıkları nitelikli eğitim ve teşkilatçı yapı sayesinde, kısa sürede kıtalara yayılacak bir medeniyetin çekirdek kadrosunu oluşturmuştur.

​Ashab-ı Kehf: Sayıları oldukça az olan bir grup gencin, dönemlerinin en güçlü tiranına karşı inançlarını haykırması, tek başınayken bile "Hakkı söylemenin" toplumsal hafızada nasıl büyük bir devrim oluşturduğunun sembolüdür.

​Bu nitelikli duruşun günümüze ve tarihsel sürece etkilerinin başında lider ve teşkilat gelir. İslam tarihindeki büyük dönüşümlere imza atan liderler, sadece karizmatik figürler değil, aynı zamanda yüksek disiplinli birer teşkilatçı idiler.

Sayıca az olmalarına rağmen etkilerinin bu kadar büyük olmasını sağlayan ortak özellikleri vardır:

a) Mevcut zorlukların ötesindeki hedefi görebilme ve topluluğu buna inandırma yeteneği.

b) İnandığı değerlerden taviz vermeden, baskı altında bile dürüstlükten ayrılmamak.

c) Görevleri sadece yakınlarına değil, o işi en iyi yapacak olan "ehil kişiye" teslim etmek.

d) Kendi şahsi menfaatlerini davanın ve toplumun maslahatının gerisinde tutmak.

Bu liderler, bir yapıyı sadece kurmakla kalmaz, o yapının sürdürülebilir olması için stratejik planlamaya da önem verirlerdi. Örneğin, Mus’ab bin Umeyr! Medine’ye gittiğinde sadece bir mesaj iletmemiş, oradaki sosyal yapıyı analiz ederek İslam’ın kök salması için gerekli zemini ilmek ilmek dokumuştur. 

Aynı şekilde Hz. Ömer, fethedilen toprakların idaresinde kurduğu "divan" teşkilatıyla, askeri başarının kalıcı bir medeniyete dönüşmesini sağlamıştır.

Sonuç olarak nitelik olursa; niceliği getirir ve sağlar. 

Selam ve dua ile....

Yazar Hakkında

Prof. Dr. Naki ERDEMİR

Hak ve Kardeşlik Hareketi Genel Başkanı
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi