Ah Fırat Minel Irak!..

Âdemoğlu kutsal metinlerden öğrendiği altlarından ırmaklar akan cennetin gizemli hayatını dünyaya taşımak ister. Zengin yer altı ve yer üstü su kaynaklarını, sarnıçları kuyuları akarsu ve çay kenarlarını, ırmak ve dere yataklarını mülk edinir. Deniz ve göller bölgesindeki tarıma ve hayvancılığa uygun mümbit arazileri ve görkemli yamaçları yurt edinmek için mücadele verir.

Dini değerleri uğruna atıyla ve gemisiyle okyanuslara dalar, deryanın kuzuları ile beslenir, inci mercan ile süslenir. Bilir ki; su büyük bir nimet ve en zengin hazinedir. Nehir kenarına kurduğu çadırın zamanla söker, daha dayanıklı evler yapar, köyler beldeler ve şehirler kurar. Su uğruna çarpışır, çatışır, kan döker ve cana kıyar. Mezopotamya böyle maceralarla doludur. Toprak işleyenin su kullananındır.

Su mavi vatandır, su hayattır, su medeniyettir. Su şiir şuur ve edebiyattır. Su aşk ateşinin dermanıdır. Fuzuli âşık olduğu Hz. Muhammed Mustafa’ya kavuşma isteğini Nil nehrine bakarak dile getirir. Su kasidesinde beni de al götür Medine’ye diye adeta ona yalvarır: Hak-i payine yetem der ömürlerdir muttasıl. Başını taştan taşa vurup gezer avare su!

Mısır, Nil’in armağanıdır. Dünyanın en uzun nehri olan Nil, mecazda Mısır’ın hayat kaynağı ve ekonomisinin can damarıdır. Afrika’dan Akdeniz’e uzanan Nil ile din tarih medeniyet kültür edebiyat sanat siyaset ticaret uzanır gider. Nil nehri; Burundi, Ruanda, Tanzanya, Uganda, Kenya, Zaire, Etiyopya, Sudan ve Mısır dahil tam dokuz ülkeden geçer.

Taha ve Kasas Surelerinde zikredilen “yem” kelimesi ile bu nehre işaret edilir. Hakkında seyahatnameler yazılan Nil’in İslam tarihinde önemli bir yeri vardır. Hz. Ömer, Nil nehrini Kızıldeniz’e bağlamak için sahabeden Amr bin As’a kanal açtırmıştır. Asırlar sonra mücahitlere “Çırpınırdın Kızıldeniz bakıp Filistin bayrağına! şeklinde ilham olmuştur.

İbranice ’de Musa ismi su ile gelen ustura gibi keskin zekalı demektir. Aslında annesi onu ilahi bir vahye teslim olarak kundağa sarıp sal üstünde bir sepet ile Nil nehrine bırakmıştır. Firavun ve askerleri Kızıldeniz’de helak olmuştur. Asırlar sonra Arap Birliği Genel Sekreteri Amr bin Musa gibi Mısır Devlet Başkanı Abdul Fettah Sisi de refah kapısını Filistinli mazlumların yüzüne kapatmıştır. İnşaallah bugünün modern Kıptileri de bir gün köpekbalıklarına yem olur ve defolup gider.

Öte yandan Tuna nehri ise Avrupa’yı batıdan doğuya aşarak Karadeniz’e dökülen bir nehirdir. Volga’dan sonra Avrupa’nın en uzun nehri olan Tuna’nın doğum yeri Almanya-Schwarzwald/ Karaorman’dır. Plevne kahramanı Osman Paşa’ya sensiz akmam etrafımı yıkmam diyen Tuna nehri Avusturya, Slovakya, Macaristan, Sırbistan, Moldova, Ukrayna, Hırvatistan Bulgaristan ve en son Romanya üzerinden Karadeniz’e dökülür. Tuna nehrinin Avrupa tarihinde önemli yeri vardır.  Dereler çaylar nehirlerde, ırmaklar ve denizler de okyanuslarda buluşur. Hint, Atlas ve Büyük okyanus böyle oluşur.

Fikirler de nehirler gibidir. Necip Fazıl bu hakikati Sakarya nehrine bakarak dile getirir: “Her şey akar su tarih yıldız insan ve fikir, oluklar çift birinden nur akar birinden kir” Bütün fikirler bir ummanda birleşir. İşte o umman Kur’an-ı Mübin’dir.

Dünyanın yaratılışından bugüne değin suyun kimyasal formülü, hacmi, miktarı, boyutu, basıncı ve ısı ayarı hiç bozulmamıştır.

Lakin dünya barışı ve güvenliğini temin adına üretilen füze atışları, okyanus ötesi nükleer başlık denemeleri, patlatılan misket bombaları, yeni nesil silahlar, her sene yılbaşlarında düğün dernek ve gösterilerde parlatılan havai fişek atışlarından tutun da uzayın derinliklerine fırlatılan uydular gezegendeki doğal hayatı, iklimi, bitki örtüsünü, hayvan türlerini ve insanın yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir. Suyun tadı kaçmış rengi ve kokusu çoğu yerde değişmiştir.

G7 ülkeleri tarafından açık denizlerde okyanus ortalarına batmış numarası ile boşaltılan kimyasal ve endüstriyel atıklar, atmosfer tabakasına salınan sera gazları yeşil ve mavi vatanı tehdit etmektedir. Öyleyse sadece Türkiye’nin değil bütün dünyanın silahtan ve terörden arındırılması gerekir. Terörsüz Türkiye ve Terörsüz Dünya modeline sahip çıkılmalıdır. Barış havarisi kılıflı silah tüccarları soykırım halelerine ve vekalet savaşlarına son vermelidir.

Nil’in boyu Tuna’dan uzundur. Tuna’nın ayak izleri ise Nil’den fazladır. Nil’in hediyesi Mısır, Yavuz Sultan Selim tarafından Osmanlı topraklarına katılmış, 1918 yılına kadar Osmanlı hakimiyetinde adalet ve iyilikle yönetilmiştir. En son güç zehirlenmesine kapılan Kavalalı Mehmet Ali Paşa İngilizlerin dolmuşuna binmiş, İstanbul’a karşı ayaklanmış, Mısır’a sultan Osmanlının başına püsküllü bela olmuştur. Tosun Paşaya rağmen Yeşil Vadi ’ye barış gelmemiştir.

Öte yandan Tuna ‘ya yönelen ilk Osmanlı akınları Yıldırım Bayezid dönemine rastlar. Niğbolu ve Mohaç zaferleri ile Bulgar ve Macar hakimiyeti Osmanlının eline geçer. Kanuni Sultan Süleyman, Avrupa’nın göbeğine Osmanlı mührünü vurur. Tuna boylarında yaşanan askeri hareketlilik Nil havzasında yaşanmamıştır. Bunun sebebi mücahitlerin atlarını Kızılelma’ya doğru sürmesidir. Eflak Voyvodasına gönderilen ferman şöyledir: Haydut eşkıyasına karşı Tuna’yı koruma altına alıp bir eşkiyayı dahi Tuna’dan geçirmekten zapt eyleyesin!

İşte dünya bugün tam da böyle bir siyasi güce muhtaçtır. Fermanları ile dünyayı titreten mazlumların hamisi muhteşem Süleyman misali yeni sultanlara ihtiyaç vardır. Berlin antlaşması ile Tuna boylarındaki Osmanlı hakimiyeti sona erer. 2010’da yapılan Avrupa Birliğinin Büyük Tuna Zirvesine 8 asıl ülke, 6 komşu ülke ve Polonya katılmıştır.

Dağlar gibi nehirler de tarihe tanıklık eder. Nehirler debi ve rejimleri ile bilinen, içinde barındırdıkları canlı türleri ve şarkıcı kuşları ile konuşan, etrafındaki enva-i çeşit ağaçlar bitkiler yeşillikleri ile maveradan maceraya uzanan birer çağlayandır. Medeniyetler doğudan batıya akan nehirler gibidir. Bazı nehirler vardır batıdan doğuya doğru akar gider. İşte Tuna böyledir.

Nehirler rüzgarlara benzer. Kuzeyden güneye, güneyden kuzeye doğru akar gider. Çaydan gelen mey olur akar gider. Hay’dan gelen Hu der yel olur eser gider. Dünya döndükçe su da döner. Hak aşığı Yunus’a göre insanlar da nehirler gibidir: Derlendik pınar olduk. Ayrıldık ırmak olduk. Şol akar sular olduk Şükür elhamdülillah! Bir damla suyun vay başına gelenlere! Ceset topraktan gelip toprağa dönünceye kadar sebeplerin etrafında döner durur. Ruh ise Hak’tan gelmiştir, Hakka rücu eder.

Sor bakalım Celal Ağa! Ah Fırat beynel Irak, nettin Sarı gelini? Vah Yeşilırmak, nerden aldın rengini? Eyvah Dicle, niçin yıktın bendini? Seyhan Ceyhan Amuderya! Taşacak bu Basra Körfezi Molla Zemheri! Karıncalar yuvasına çekilsin! Balıklara yem olmasın! Yavuzun torunları yeniden geliyor!..

Yazar Hakkında

Hamdi ÖZ

06.01.2026 Geretsried-Gelting/Almanya